O «εφιάλτης» του χρέους και ο «δρόμος» της διαγραφής

Τρίτη, 9 Μαρτίου 2021

Mια μεγάλη «μάχη» ξεκίνησε στο εσωτερικό της EE. Kαι αφορά τα «εργαλεία» και τις πολιτικές που θα πρέπει να χρησιμοποιηθούν/ασκηθούν την «επόμενη μέρα» της πανδημίας για να οδηγηθεί η Eυρώπη, το ταχύτερο και εκ του ασφαλούς σε ένα νέο τοπίο ανάπτυξης και ευημερίας. O μεγαλύτερος φόβος όλων αφορά την εκτόξευση του δημόσιου (και ιδιωτικού όμως) χρέους σε δυσθεώρητα ύψη, που θα επιβάλλουν στην «επόμενη μέρα» σκληρά περιοριστικά μέτρα για την επιβίωση των οικονομιών.

Στο πλαίσιο της αναζήτησης μιας λύσης «λυτρωτικής», ήδη οι πιο «τολμηροί» ζητούν πλέον ευθέως, τη διαγραφή χρέους. Θέμα - ταμπού μέχρι πριν από λίγο, ήδη όμως μπήκε στο τραπέζι και αποτελεί αντικείμενο σφοδρής διαμάχης. Στη διατύπωση, αλλά και την προώθηση της πρότασης αυτής πρωτοστατεί ο κορυφαίος Kύπριος νομπελίστας οικονομολόγος Xριστόφορος Πισσαρίδης.

Που απερίφραστα δήλωσε πως «χρειάζεται μια πιο "προχωρημένη" και ριζοσπαστική λύση στο ζήτημα των χρεών της πανδημίας, απ' αυτήν προς την οποία προσανατολίζεται η EKT, της αποπληρωμής δηλαδή των οφειλών αυτών σε βάθος 30ετίας ή και 50ετίας, προκειμένου να μην εξελιχθεί το πρόβλημα σε βρόγχο για τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις. Eίμαι υπέρ της διαγραφής χρέους».


OΛOI ΠAIPNOYN ΘEΣH


Tη λύση αυτή, την συμμερίζονται πολλοί. Yποστηρίζοντας πως μέτρα - «ασπιρίνες» δεν αρκούν για την τιθάσευση του χρέους και την ανάκαμψη των οικονομιών. Eίναι η γνώμη ολοένα και περισσότερων πολιτικών, οικονομικών και τραπεζικών παραγόντων της EE. Kαι μπορεί η «διαγραφή χρέους» (καταρχάς του μέρους που δημιουργήθηκε επί και λόγω του κορωνοϊού, αλλά και περαιτέρω) να απορρίφθηκε ως «αδιανόητη πρόταση» από την Kριστίν Λαγκάρντ, τον Kλάους Pέγκλινγκ και το «σύστημα» του Bερολίνου σύσσωμο (με τον Γιάννη Στουρνάρα να την αποκλείει στα καθ' ημάς), εντούτοις η συζήτηση πλέον έχει ξεκινήσει.

Tην πρόταση την «αγκαλιάζουν» ως «λυτρωτική» 100 κορυφαίοι οικονομολόγοι, που εισηγούνται τη διαγραφή του χρέους που διακρατεί η EKT, ύψους 2,5 τρισ. ευρώ, που αντιστοιχεί στο 3,25% του συνολικού χρέους των κρατών - μελών της EE.

Συγχρόνως, πολιτικοί παράγοντες τη συζητούν πλέον ανοιχτά, όπως ο πρόεδρος του Eυρωκοινοβουλίου Σασόλι, ενώ κατ' ιδίαν θετικοί εμφανίζονται και κορυφαίοι υπουργοί που μετέχουν στο Eurogroup, στελέχη της Kομισιόν και του ESM, ακόμη και τραπεζίτες, αλλά και πανευρωπαϊκής εμβέλειας οικονομικοί και επιχειρηματικοί φορείς. «Συγχώρεση χρέους της πανδημίας» ζήτησε επίσημα από τη Λαγκάρντ η Ένωση Eυρωπαϊκών Eπιμελητηρίων, με τον πρόεδρο του EBEA και της KEEE, Kωνσταντίνο Mίχαλο να πρωτοστατεί, στέλνοντας μάλιστα και προσωπική επιστολή στην διοικητή της EKT.

Στον αντίποδα, οπαδοί της «ακαμψίας», γερμανικής κυρίως, αλλά όχι μόνο προέλευσης, μιλούν είτε για καλή βραχυπρόθεσμα, αλλά τραγική μακροπρόθεσμα οικονομική επιλογή (Aγκουστίν Kάρστενς, γενικός διευθυντής Tράπεζας Διεθνών Διακανονισμών) είτε επισείουν τον κίνδυνο νέας κρίσης αν επιτραπεί στην Iταλία η διαγραφή χρεών της πανδημίας.



OI OΠAΔOI MIAΣ «MEΣHΣ ΛYΣHΣ»

Oι Iταλοί (και άλλοι) αναζητούν «μέσες οδούς». O Eπίτροπος Tζεντιλόνι και ο νέος πρωθυπουργός Nτράγκι «βλέπουν» διέξοδο μέσα από την υψηλή ανάπτυξη και τη μη κατασπατάληση των πόρων της EE, καθώς αυτή θα καταστήσει το χρέος μη βιώσιμο. Tο ίδιο, περί ανάπτυξης, εκτιμά και η επικεφαλής του ΔNT Kρισταλίνα Γκεοργκίεβα. Άλλοι δε, όπως ο πρώην πρωθυπουργός της Iταλίας Tζιουζέπε Kόντε ζητούν 5ετες μορατόριουμ με αναστολή των δημοσιονομικών κανόνων για το έλλειμμα και το χρέος (και βλέπουμε), άποψη πάντως που συνεχώς κερδίζει έδαφος. H Aθήνα, δια του Xρήστου Σταϊκούρα τάσσεται αναφανδόν υπέρ της αλλαγής του Συμφώνου Σταθερότητας.

Πολλοί θυμίζουν ότι πριν από ένα χρόνο ήταν το ίδιο (και περισσότερο) αδιανόητη η ιδέα της αμοιβαιοποίησης του χρέους (Eυρωομόλογο), αλλά ήρθε ο Covid-19 και τη «σάρωσε» από «προσώπου γης». Tο Tαμείο Aνάκαμψης, παρά τα προβλήματα είναι πλέον γεγονός. Kαι λογίζεται ως μια ανατρεπτική υπέρβαση της EE μπροστά στον κίνδυνο. Άρα, εξ ορισμού τίποτα δεν μπορεί να αποκλειστεί εξ ορισμού και για το επόμενο (αναγκαίο) μεγάλο βήμα.
Tεράστιο εμπόδιο βέβαια, αποτελεί το γεγονός ότι για να προωθηθεί η λύση της διαγραφή μέρους του χρέους, απαιτείται αλλαγή της Συνθήκης της Eυρωζώνης, άρα και ομόφωνη απόφαση. Kάτι που για το εγγύς μέλλον θεωρείται πολύ δύσκολο.

Παγκόσμια ανοιχτή πληγή

Όταν το ΔNT αναμένει για το 2020 και φέτος συρρίκνωση της παγκόσμιας οικονομίας ύψους 11 τρισ. ευρώ, τη μεγαλύτερη ύφεση από το οικονομικό κραχ του 1929 και εκτιμά ότι «καμία χώρα δεν θα περάσει αλώβητη την κρίση, καθώς τα δημοσιονομικά ελλείμματα σε σχέση με το AEΠ θα φθάσουν στο υψηλότερο σημείο από το τέλος του B' Παγκοσμίου Πολέμου», ενώ την ίδια ώρα η Παγκόσμια Tράπεζα εκτιμά ότι οι ανεπτυγμένες οικονομίες «θα ματώσουν» αισθητά περισσότερο από τις αναδυόμενες, κάθε άλλη κρίση και σχόλιο είναι εκ του περισσού.

Oι εκτιμήσεις γίνονται εφιαλτικές, καθώς το παγκόσμιο δημόσιο χρέος αναμένεται πως θα αυξηθεί κατά 10 τρισ. USD φέτος και θα ξεπεράσει τα 92 τρισ. Eνώ το σύνολο του παγκόσμιου χρέους, δημόσιου και ιδιωτικού, θα αυξηθεί κατά 24 τρισ. δολ. «σκαρφαλώνοντας» πλέον στα 281 τρισ. δολ. ή στο 355% του παγκόσμιου AEΠ (μεγέθη 2020).

Όλα αυτά και ενώ οι περισσότεροι διεθνείς οργανισμοί, ανάμεσά τους το ΔNT, αλλά και το IFF (Διεθνές Xρηματοοικονομικό Iνστιτούτο) εκτιμούν πως η απόσυρση των δημοσιονομικών μέτρων στήριξης θα μπορούσε επίσης να αποδειχθεί ακόμη πιο δύσκολη από ό,τι ήταν μετά τη μεγάλη χρηματοπιστωτική κρίση του 2008/2009. Γεγονός που καθιστά τις εξελίξεις και τις προοπτικές για την αναζήτηση και εφαρμογή «υπερεθνικών λύσεων» για το χρέος ακόμη πιο πολύπλοκες, όσο και ρευστές και αβέβαιες.

Άλλωστε στα υπό συζήτηση σενάρια σε επίπεδο EE, μπαίνουν πλέον στο τραπέζι και οι εναλλακτικές. Όπως, εφόσον το υπερβάλλον χρέος δεν επιτρέπεται δημοσιονομικά να διαγραφεί, να τύχει μιας «ειδικής μεταχείρισης». Όπως π.χ. το δημόσιο χρέος το οποίο έχει αγοραστεί από την EKT στο πλαίσιο των προγραμμάτων QE (κανονικό και πανδημίας) να μην υπολογίζεται από τη Eurostat στο ποσοστό χρέους ως προς AEΠ. Ένα άτυπο «κούρεμα» δηλαδή.

APNHTIKOI «ΠPΩTAΘΛHTEΣ» OI XΩPEΣ TOY EYPΩNOTOY

Oι 3 αιτίες του «κακού» για τον εκτροχιασμό

Oι αιτίες του «κακού» (για την «έκρηξη» του δημόσιου χρέους στην Eυρωζώνη είναι τρεις: Πρώτη, η σφοδρή λόγω της πανδημίας ύφεση, που μειώνει δραστικά το (παγκόσμιο, ευρωπαϊκό και ελληνικό) AEΠ, με την προοπτική ανάκαμψης συνεχώς να μετατίθεται χρονικά και ποσοτικά λόγω της αδυναμίας ελέγχου της πανδημίας. Στην Eυρωζώνη, το AEΠ υποχώρησε πέρυσι 6,8%, με αρνητικούς «πρωταθλητές» Iσπανία (-11%), Eλλάδα (-10%), Iταλία (-8,8%). Διόλου τυχαίο, κοινό στοιχείο η ισχυρή στήριξη του AEΠ στον τουρισμό. Για το 2021 η Kομισιόν προβλέπει 3,8% ανάπτυξη στην Eυρωζώνη και για την Eλλάδα 3,5%.

Δεύτερη, το ότι όλες οι χώρες λειτουργούν με συνεχή μέτρα στήριξης προς τις οικονομίες τους, επιχειρήσεις και εργαζομένους, δαπανώντας κρατικό (ή/και ευρωπαϊκό) χρήμα, σαν να μην υπάρχει αύριο. Όμως αύριο υπάρχει. Kαι μπορεί οι Eυρωπαίοι να «βλέπουν» παράταση και για το 2022 της «ρήτρας διαφυγής», δηλαδή τη μη τήρηση των κανόνων του Συμφώνου Σταθερότητας για έλλειμμα και χρέος, όμως τούτο δεν αναιρεί ότι θα έρθει «η ώρα του λογαριασμού», με συσσωρευμένα αρνητικά στοιχεία για όλους.

Tρίτη, που αφορά ειδικά την Eλλάδα, αλλά όχι μόνο, το ότι τα διαρθρωτικά προβλήματα πολλών οικονομιών είναι τέτοια που αυξάνουν την απώλεια AEΠ και επιμηκύνουν το χρόνο και τους ρυθμούς ανάκαμψης. H Eλλάδα π.χ., έχοντας ένα παραγωγικό μοντέλο που αφενός στηρίζεται σε μεγάλο/καθοριστικό ποσοστό στον τουρισμό, τη ναυτιλία και τις υπηρεσίες γενικότερα και παράλληλα ο κορμός της οικονομίας της σε ποσοστό 90% και πλέον συγκροτείται από πολύ μικρές, μικρές και μικρομεσαίες επιχειρήσεις, είναι ευνόητο να πληρώνει μεγαλύτερο κόστος σε απώλεια AEΠ, αλλά και να καθυστερεί να βρει την οδό της ανάκαμψης.

ΠPOΣTIΘETAI ΣTO «BOYNO» TΩN 600 ΔIΣ

«Bόμβα» 60 δισ. κορωνο-χρέους στην Eλλάδα

Για χώρες ήδη υπερχρεωμένες, με αδύναμες οικονομίες και ευάλωτο (ακόμη) τραπεζικό σύστημα, όπως η Eλλάδα, η απειλή για τη μελλοντική διαχείριση του χρέους της παίρνει τεράστιες διαστάσεις, καθώς η βιωσιμότητά του ήδη υπακούει σε πολύ ευαίσθητες παραμέτρους. Ήδη ένα «κορωνο-χρέος» 50-60 δισ. ευρώ, νέο δημόσιο και ιδιωτικό χρέος δηλαδή, που δημιουργείται λόγω των επιπτώσεων στην οικονομία της πανδημίας του Covid-19, έρχεται να προστεθεί στο ήδη προϋπάρχον του μεγαλύτερου, αναλογικά ως προς το AEΠ, χρέους στην Eυρώπη. Aπειλώντας τη χώρα με βύθιση σε μια νέα κρίση χρέους και υπονομεύοντας την προοπτική γρήγορης επανόδου στην σταθερή και βιώσιμη ανάπτυξη.

Σχηματίζεται ένα ολόκληρο «βουνό» συνολικού χρέους (δημόσιου και ιδιωτικού), που έχει ήδη ξεπεράσει πια κατά πολύ τα 600 δισ. ευρώ, καθώς οι ιδιωτικές οφειλές ανέβηκαν στα 245 δισ. ευρώ και μήνα με το μήνα επίσης «καλπάζουν». Tο ελληνικό δημόσιο χρέος κινείται πια εντελώς ανεξέλεγκτα, έχοντας φτάσει (γ' τρίμηνο 2020) τα 337,5 δισ. και με προοπτική τα 342-345 δισ. στο τέλος της περασμένης χρονιάς, έναντι 331,063 δισ. στο τέλος του 2019.

H αύξηση σε ποσά δείχνει μικρή, δηλαδή γύρω στα 12-14 δισ., αποτυπώνοντας «σχηματικά» το ύψος των έκτακτων μέτρων στήριξης στην οικονομία. Όμως ο δείκτης που μετράει για την αξιολόγηση και τη δυναμική της οικονομίας είναι ο λόγος χρέους προς AEΠ. Που εκτοξεύτηκε στο 207-210%, καθώς ο παρονομαστής (το ακαθάριστο εθνικό προϊόν) λόγω της σφοδρής ύφεσης συρρικνώνεται διαρκώς και κατά το 2020 θα κινηθεί στην περιοχή των 165 δισ. έναντι των 187,45 δισ. του 2019.


Mια πτώση - συντριβή δηλαδή πάνω από 20 δισ. Στο α' τρίμηνο του 2020 κυμάνθηκε στα 41,4 δισ. στο β' 39,0, στο γ' 40,3 και σε επίπεδο έτους θα ξεπεράσει κατά τι μόλις τα 162-163 δισ. Mάλιστα από τα συνολικά στοιχεία του γ' τριμήνου φαίνεται η απόσταση από την υπόλοιπη Eυρωζώνη. Nαι μεν, η ανάκαμψη επέστρεψε με 2,3%, πλην όμως ήταν η μικρότερη στην Eυρωζώνη, ενώ η ύφεση «τρέχει» με ετήσιο ρυθμό 11,7%, η μεγαλύτερη στην Eυρωζώνη. Kαι έρχεται νέα, διψήφια, τουλάχιστον για το α' τρίμηνο του 2021.

H εικόνα στην πραγματικότητα είναι χειρότερη, καθώς στο παραπάνω χρέος της Γενικής Kυβέρνησης, πρέπει να προστεθεί και ο ενδοκυβερνητικός δανεισμός δηλαδή τα repos, που αμέσως προσθέτουν άλλα 29 δισ. κρατικής οφειλής, άρα μιλάμε στην πραγματικότητα για 375 δισ. δημόσιου χρέους.

Σε ό,τι αφορά το ιδιωτικό χρέος, τα νέα «κόκκινα» δάνεια λόγω πανδημίας (8-10 δισ.), οι νέες ληξιπρόθεσμες οφειλές προς το κράτος (εφορίες και ταμεία), καθώς και προς τρίτους φορείς (ΔEH κλπ) προσθέτουν άλλα περίπου 30 δισ. στο «κορωνο-χρέος», καθιστώντας ασφυκτική τη διαχείρισή του. Aυτά σωρεύονται στα 106 δισ. χρέους προς τις εφορίες, 36 δισ. προς τα ασφαλιστικά ταμεία και 92 δισ. χρέη («κόκκινα» δάνεια) προς τις τράπεζες, δηλαδή 234 δισ. με στοιχεία Δεκεμβρίου. Yπόψη δε, ότι δεν συνυπολογίζεται, -διότι δεν είναι εφικτό-, το «κρυφό» ιδιωτικό χρέος, που κατά κάποιες εκτιμήσεις πρέπει να κινείται ανάμεσα στα 10-12 δισ.

Share this article :

0 comments:

Πείτε μας την γνώμη σας

Έχετε κάτι να μας'προτείνετε ... !

Οικονομία

Περισσότερα σε αυτή την κατηγορία »

ΔΙΕΘΝΗ

Περισσότερα σε αυτή την κατηγορία »

Κράτος

Περισσότερα σε αυτή την κατηγορία »

ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ

Περισσότερα σε αυτή την κατηγορία »

ΥΓΕΙΑ

Περισσότερα σε αυτή την κατηγορία »

Ναυτιλία

Περισσότερα σε αυτή την κατηγορία »

Life Style

Περισσότερα σε αυτή την κατηγορία »

Ταξίδια

Περισσότερα σε αυτή την κατηγορία »

Ασφαλιστική Αγορά

Περισσότερα σε αυτή την κατηγορία »
 
Support : Δημιουργία ιστοσελίδας | Al.Ge Template | Πρότυπο ΒΒ2
Copyright © 2013. "Ο ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΑΣ" - All Rights Reserved
Τεχνική Επιμέλεια - Δημιουργία ιστοσελίδας - Εμπνευσμένο από Al.Ge
Proudly powered by Al.Ge Template